Om verwarring over de status van bepaalde Judotoernooien te voorkomen wordt in dit artikel enige uitleg gegeven.
Met name het laatste internationale evenement in Denemarken, dat dit jaar voor het eerst onder auspiciën van de Europese Judo Unie viel, heeft veel verwarring veroorzaakt. In principe wordt het evenement dus geaccepteerd door de EJU, dit is op zichzelf al een hele stap vooruit. De EJU erkent eindelijk dat er ook judo is voor judoka’s met een beperking. Echter, het merendeel van de judoka’s heeft geen status binnen de officiële instanties zoals de Paralympics, de EJU en/of IJF.
De huidige stand van zaken is dat alleen judoka’s met een visuele beperking een officiële status hebben. Hierdoor kunnen zij officieel deelnemen aan de Paralympics, Europese en Wereldkampioenschappen. In het verleden heeft met name het Internationale Blinden Sport Associatie (IBSA) zich hiervoor ingezet en door hun inspanningen voor het organiseren van een goede competitie ingang gekregen bij met name het Internationale Paralympisch Comité. Uiteraard gaan tegenwoordig alleen de geselecteerde judoka’s naar dit soort evenementen, in het verleden mocht iedere judoka met een visuele beperking meedoen. Doordat deze doelgroep sporters een officiële Olympische status heeft, komen zij na goede prestaties in aanmerking voor een topsport status regeling (zie verder de site van de gehandicaptensport Nederland). In de praktijk betekent dit, dat zij in aanmerking komen, mits zij bij de eerste 8 van de wereld zitten, voor financiële ondersteuning vanuit het NOC/NSF.
Jammer genoeg is er voor de andere judoka’s met een beperking nog geen officieel Europees Kampioenschap mogelijk binnen de Europese Judo Unie. Dat Special Olympics World Summer Games organiseerde is een goede zaak, maar we moeten niet vergeten dat we in dit verband over breedtesport praten. Dus ook hier is het niet mogelijk Europees of Wereldkampioen te worden. De G-Commissie van de Judo Bond Nederland is echter heel hard bezig om hier verandering in aan te brengen. Daarvoor zal het één en ander moeten gebeuren. In onze Nederlandse judogeschiedenis voor judoka’s met een beperking hebben wij er altijd aan vastgehouden, dat iedereen, ongeacht zijn beperking, mee moet kunnen doen aan een G-Judotoernooi en dat is nog steeds een goede zaak. Nergens in de wereld worden er zoveel G-judotoernooien georganiseerd als in Nederland. We hebben het dan nog steeds over breedtesport, omdat er op judo-niveau geselecteerd wordt door de coaches en in kleine poules gestreden wordt, waarbij iedereen de kans krijgt om als winnaar naar huis te gaan.
Nu we echter voor niveau 1 en 2 met het organisseren van Nationale Kampioenschappen de volgende fase ingaan, zal het duidelijk zijn dat de criteria voor deelname aan G-toernooien aangescherpt zullen worden.
Coaches kunnen daarom niet meer alleen bepalend zijn voor de indeling op topniveau. Daarnaast begint het steeds duidelijker te worden dat op dit niveau, de beperking van de judoka apert is aan zijn prestaties. Waarmee ik wil zeggen, dat we in een stadium zijn gekomen om judoka’s ook op beperking te selecteren. Dat is eerlijker ten opzicht van de judoka en ook de eis van het IPC om deel te mogen nemen aan de Paralympics. Hiermee conformeren wij ons aan het buitenland, waar dit al een algemene procedure is.
Aangezien judoka’s met een verstandelijke beperking de grootste groep in het G-Judo is, heeft de Europese Judo Unie Commissie voor judoka’s met een beperking opdracht gekregen om te kijken wat de mogelijkheden zijn om te komen tot een Europees Kampioenschap voor judoka’s met een verstandelijke beperking. Daarvoor heeft de Commissie contact gezocht met de INAS/FID (belangenvereniging voor hoog-functionerende sporters met een verstandelijke beperking). Dit heeft geresulteerd in een ontwikkelingsovereenkomst tussen de EJU en de INAS/FID. Hierbij is duidelijk afgesproken dat de EJU verantwoordelijk is voor de competitie en de INAS/FID voor de classificatie van de atleten. Aangezien de classificatie een tijdrovende en dure aangelegenheid is, heeft men gekozen voor een overgangsregeling. Op 19 en 20 september 2009 zal in Odijk de eerste Open Nederlandse Kampioenschappen georganiseerd worden voor judoka’s met een verstandelijke beperking op hoog niveau (eliteniveau). Deze kampioenschappen zullen ondersteund worden door zowel de EJU als de INAS/FID en moeten gezien worden als een ontwikkelingscompetitie. Het vervolg zal zijn dat er meerdere open nationale kampioenschappen voor deze doelgroep georganiseerd zullen worden. Met name Duitsland, Frankrijk en Engeland willen zich hard maken voor deze ontwikkelingstoernooien. Hierbij zal de doelstelling zijn om in 2012 een officieel INAS/FID – EJU Wereldkampioenschap in Crystal Palace, Londen vlak voor de Olympische Spelen neer te zetten.
Uiteraard zullen alle atleten die daar aan deelnemen een INAS/FID-classificatie moeten hebben. U zult begrijpen dat dit een zeer ambitieus plan is, maar de doelstelling, het IPC te overtuigen van de mogelijkheid een judocompetitie voor mensen met een verstandelijke beperking te integreren binnen de Paralympics, vraagt om zo een plan.
Is het wel noodzakelijk dat wij zover gaan om dit voor hoog-functionerende judoka’s met een beperking te gaan organiseren? Er zijn hierover meerdere opmerkingen geplaatst. Eén hiervan was dat het maar om een kleine doelgroep zou gaan: dit is makkelijk te weerleggen omdat nog niet zo lang geleden de vrouwencompetitie hetzelfde verwijt kreeg. Een beginnende competitie heeft altijd een periode nodig om zich te ontwikkelen. Ik wil met name de VI-competitie in 1980 begonnen in Assen, met ongeveer 40 deelnemers noemen. Dit is heden ten dage uitgegroeid tot een competitie met tussen de 150 en 250 deelnemers op wereldniveau. Neem daarbij in ogenschouw dat een verstandelijke beperking 25 x meer voorkomt dan een visuele beperking, dan geeft dat aan tot welke mogelijkheden een competitie voor mensen met een verstandelijke beperking kan uitgroeien. Een andere opmerking was: is het wel zinvol voor deze doelgroep zover te gaan in competitieverband? Hierbij wil ik verwijzen naar het onderzoek van Gehandicaptensport Nederland: “(on)beperkt sporten”. Daarbij was de meest opvallende conclusie dat mensen met een hoog-functionerende verstandelijke beperking relatief weinig sporten. Waaraan ik wil toevoegen dat de sportwereld tot nu toe weinig uitdaging biedt aan deze groep. Bovendien hebben wij beleidsmatig bepaald dat sport volwaardig en zinvol moet zijn voor de deelnemers. In het kader van volwaardig burgerschap is het dan niet meer dan logisch dat deze ontwikkelingscompetitie in gang gezet wordt.
“Om welke doelgroep gaat het dan en wat zijn de criteria?” zult u zich wellicht afvragen. Kort omschreven gelden de volgende criteria voor deze doelgroep:
• een IQ van 75 of lager
• een uitval van 2 of meerdere sociale vaardigheden
• gediagnosticeerd voor het 18-de levensjaar
Verder wil ik u hiervoor graag verwijzen naar de JBN-brochure ´Judo met een verstandelijke beperking´.
Wie komen er in aanmerking voor deelname aan de Open Nederlandse Kampioenschappen? Iedere judoka met een verstandelijke beperking zoals hierboven omschreven en judoënd op hoog-niveau. Populair omschreven zou je kunnen stellen: uitkomend in de judocompetitie niveau 1 of 2 en geïndiceerd voor het speciaal onderwijs cluster 3 en soms 4.
Hoe gaat de inschrijving in zijn werk? Er zijn 3 mogelijkheden. De judoka heeft een classificatie via Gehandicaptensport Nederland (nationale classificatie), òf een classificatie via INAS/FID (internationale classificatie) òf via een verklaring van de coach/organisatie die garant staat voor de beperking van de judoka. Hierbij verklaart de coach dat de judoka voldoet aan de bovenstaande criteria. Het is de bedoeling dat de judoka’s die in aanmerking komen voor de nationale selectie een INAS/FID classificatie moeten hebben om uitgezonden te worden naar internationale wedstrijden.
Ik hoop dat ik u voorlopig genoeg informatie heb gegeven. Mocht u nog vragen hebben, dan kunt u contact met mij opnemen per e-mail.
Hoogachtend,
Ben van der Eng
Voorzitter Nationale Commissie Judo voor mensen met een beperking.
